Een ster aan de hemel

Zo goed kan ik mijn eerste cliënt die in mijn armen overleed herinneren. Een dame met een enorme medische voorgeschiedenis, een kleine sociale kring en twee grote honden die in huis rondhuppelden. De gebeurtenis, het overlijden in mijn armen, zal nooit uit mijn geheugen verdwijnen. Ik kan me nog goed voor de geest halen hoe ik de paniek in mij voelde opwellen, probeerde kalm en goed doordacht te handelen terwijl mijn hoofd een complete chaos was. Ik kan me nog goed herinneren wat de impact van dit eerste overlijden was.

De eerste nacht was hels, beter gezegd, de eerste week was hels. Het enige wat ik voor mij zag waren de lijkvlekken op haar armen en de angst in haar ogen. Het geluid van haar onsamenhangende woorden en haar laatste adem hoorde ik als geluiden die continue op repeat werden gezet. Ik voelde mij een hoopje ellende en wist niet wat ik met mezelf aan moest. Concentreren tijdens het werk kostte mij veel moeite en casussen waarbij ik sterk in mijn schoenen moest staan, nekten mij. Er moest maar iets gebeuren en ik begon te huilen, had mijn emoties even niet meer in de hand.

Ik vroeg mezelf af of het overlijden van cliënten ooit zal 'wennen', of ik er ooit mee om zou kunnen gaan en het goed zou kunnen verwerken. Nu, twee jaar later, heb ik antwoorden op deze vragen. In die twee jaar heb ik vele cliënten in het laatste stadium van hun leven verpleegd, heb ik families bijgestaan in het proces naar afscheid nemen toe, heb ik cliënten zien vechten, cliënten vrede zien sluiten met hun situatie en cliënten zien overlijden. Met de jaren heb ik paniek kunnen omzetten in rust, onwetendheid kunnen omzetten in klinisch redeneren en adequaat handelen en heb ik vooral voor inzichten in situaties kunnen zorgen.

Ik heb geleerd dat in de laatste levensfase flink gelachen kan worden, dat het niet alleen leed en verdriet is. Ik heb geleerd dat het een fase kan zijn die familie bijeenbrengt, dat het verbindt en samenbrengt. In die jaren heb ik gemerkt dat mijn blik op overlijden is veranderd. Ik zie het nu als een waardevol moment waarbij ik een zeer belangrijke functie heb als zorgprofessional. Soms door gesprekken, soms door daadwerkelijk handelen en soms alleen door een hand vast te houden en stil te zijn.

Dus ja, met de tijd 'went' het, kan ik er beter mee omgaan en het beter verwerken. Overlijden is deel van het leven. Ooit ga ik, ooit ga jij, ooit gaat een dierbare van jou. En laten we wel zijn, wat op deze wereld is er mooier dan bij het zien geboren worden van leven en het zien gaan van leven aanwezig te mogen zijn. Soms staan we er niet genoeg bij stil wat onze impact kan zijn in deze situaties. Hoe meer je je daar bewust van wordt, hoe meer je je ervan bewust wordt dat je het niet als pijnlijk, lastig, emotioneel zwaar moment zou moeten zien, maar juist als prachtig, bijzonder en waardevol moment waar JIJ deel van uitmaakt.

Het is precies die bewustwording geweest die ervoor heeft gezorgd dat ik palliatieve zorg nu hoog op mijn lijstje heb staan van zorg die ik graag uitvoer.